Standpunten

Het onderwijs is in haar randvoorwaarden de laatste vijftien jaar aanzienlijk veranderd: bekostiging (lumpsum), decentralisatie huisvestiging, decentralisatie arbeidsvoorwaarden, schaalvergroting en de verplichte professionalisering van bestuurders en managers. Niet de onderwijsvrijheid staat in dat beleid centraal maar het controleren en beheersen van middelen. Door een declaratiestelsel kende ons land een open-eindfinanciering voor alle leerlingen. De komst van de zogenaamde autonomie door het invoeren van lumpsum-bekostiging noodzaakt tot bewijslast of een leerling geschikt is (niveau van kennis of intellect) of extra zorg nodig heeft (indicatie). Nu ook dat systeem niet voldoende remmend werkt op meerkosten is het tijd voor de politiek om rigoureus de sluier af te werpen en schaamteloos budgettering in te voeren: "Scholen, u krijgt veel verantwoordelijkheid, heel mooi maar dan wel minder geld. Want vanaf nu bent u verantwoordelijk voor elk kind, niet wij als overheid. Reken maar dat wij u aanpakken als u zich zwak toont." Er wordt gesproken over nieuwe vrijheiden maar bedoeld wordt meer controle op het totaal uit te geven geld. De overheid is de nieuwe  autonomie van scholen gaan aansturen met een aanpak die aan te duiden is als New Public Management. Sturen op presta­ties, toegevoegde waarde, prestatie-indicatoren, governance, benchmarking, etc. Echter is daar­mee een onvolledig beeld van de opbrengsten van scholen verkregen. Deze contactgestoordheid over het nut van de school en bedoelingen van de overheid (Dijsselbloem en de onderwijsver­nieuwingen daar gelaten) deed wantrouwen groeien. De calculerende leerling, docent, school en bestuur zijn vele gehoorde termen waar de overheid op reageert met beschuldigingen van zesjes­cultuur van de leerling, de luie leraar[1], de zakkenvullende managers en bestuurders. Terwijl elk bestuur overtuigd is van transparantie van beleid, sturen op prestaties en passende verantwoording botst deze interne motivatie met een eenzijdige kijk op het nut dat de overheid wil zien (de smalle visie op het nut van onderwijs) en de eenzijdige controle die ze als gevolg hiervan uitvoeren. De vertroebeling van het zicht op het totale nut in kennisoverdracht en vorming (de brede visie op het nut van onderwijs) noodzaakt tot het helder maken van eigen motivatie in de school en van bestuur meer dan noodzakelijk. Voor zo een duidelijkheid is een scherpe focus op het eigen nut, een heldere promotie van dat wat ‘eigen’ is het grootste belang. 

Voor meer informatie kan u terecht bij: drs. Freek Pardoel, T 0348 744 122 of E f.pardoel@vkonet.nl