Standpunten

Een te gemakkelijk motto is: gezinsproblemen moeten zo veel mogelijk op gezinsniveau worden behandeld, schoolproblemen op schoolniveau, of een samenleving moet gestimuleerd worden eigen problemen op te lossen waar deze zich voordoen. Dat klinkt reëel maar is niet de hedendaagse praktijk waarin de scholen mee te maken hebben. Als thuis de verantwoordelijkheid genomen wordt wat doe dan als school? Wie zorgt voor het ontbijt als ze zich niet kunnen concentreren in de les door honger? Het is toch zo dat problemen niet alleen beoordeeld moeten worden als bron van ellende, maar ook als de plaats waar zo veel als mogelijk de oplossing geboden wordt?

Volgens Erik Borgman in , Katholieke identiteit. Of: het verheven belang van modderen”: is “De hedendaagse vermaatschappe­lijking van de school (-) instrumenteel, beleidsgericht en in deze zin ook direct bestuurlijk en politiek gestuurd”. Kan een katholiek school vanuit haar identiteit een bijdrage leveren om te komen tot een duidelijk vormend referentiekader? Borgman vindt van wel door te investeren in de katholieke traditie.

De samenleving op zichzelf wordt gezien als chaotisch en de school wordt beschouwd als één van de belangrijkste instrumenten om dat tegen te gaan. De school moet de normen en waarden terug­brengen in de samenleving, bijdragen aan de integratie van 1,9 miljoen allochtonen (ook wel aan­geduid als minderheden), gelijk omgaan met sociale achterstanden en deze rechttrekken tot gelijke kansen aan bod zijn of het opvoeden in burgerschap. De Onderwijsraad constateert tot haar eigen verbazing dat scholen met een katholieke identiteit juist intensief bijdragen aan een multiculturele samenleving.[1]Terwijl juist de raad vindt dat als ouders zich eigenaar voelen van de school zij minder geneigd zijn om allerlei uiteenlopende maat­schappelijke taken op zich te nemen.[2]Hier constateren we een misverstand over kleine, uitgespro­ken protestants-christelijke scholen in het noorden van het land dat losgelaten wordt op het gehele confessionele onderwijs. De oorzaak moet gezocht worden bij de op katholieke scholen gehanteerde instrumenten om sociale cohesie te bereiken en samenhang te vormen.

Borgman gelooft erin dat de waarden die het katholiek onderwijs nastreeft vanzelfsprekend dit effect meebrengt: “Wie oprecht gelooft dat ieder mens als uniek individu gerespecteerd dient te worden, die kan niet accepteren dat deze overtuiging zelf vooral wordt gezien als waardevol, omdat het veel mensen verenigt en bij elkaar houdt. Hij of zij zal vinden dat ook als het tot splitsing en conflict leidt, de unieke waarde van ieder individu hooggehouden dient te worden.”[3]De katholieke school biedt goede kansen voor een bijdrage aan de samenleving juist vanuit haar eigen identiteit. De eigen identiteit die het (door)ontwikkelen van een eigen, kwalitatieve visie op gemeenschap, het realiseren van de gemeenschap in school zelf als tegelijkertijd een bijdrage te leveren aan de opbouw van de samen­leving en vorming tot burgerschap. Dat is de best denkbare bijdrage die een school kan leveren aan een samenleving waar we in Nederland naar streven.