Publicaties

De mensenschool

Volgens de Amerikaanse onderwijskundige Andy Hargreaves zijn er vier wegen die tot schoolverbetering zouden leiden. De eerste weg is van leraren die met steun van de overheid aan vernieuwing werken, maar dat gebeurt nogal gebrekkig. De tweede weg is van concurrerende scholen die hun onderwijs hebben gestandaardiseerd en daarmee de professionele autonomie hebben opgegeven. De derde wil een gulden middenweg zijn: concurrentie en ruimte voor docenten. Uit onvrede werkt Hargreaves aan een vierde. Hij grijpt terug op de jezuïtische pedagogiek die volgens hem over drie vragen gaat: heb je een passie?; ben je er goed in of kun je dat worden?; kun je er iets goeds mee doen, een sociaal belang dienen? Als je deze vragen met ‘ja’ beantwoordt, zul je volgens de jezuïeten absolute vreugde ervaren.* “Educatie is het belangrijkste en moeilijkste avontuur in het leven. Educatie – van het Latijnse educere – betekent jonge mensen boven zichzelf laten uitstijgen en hun met de werkelijkheid kennis laten maken, naar volheid toedie leidt tot groei.” De passage is van Benedictus XVI die op 1 januari dit jaar zijn toespraak volledig aan opvoeding en onderwijs wijdde. Volgens de paus moeten mensen zich geven in de opvoeding. “Daarom hebben wij meer dan ooit authentieke getuigen nodig en niet mensen die simpelweg de regels toepassen.” Hargreaves en de Heilige Vader gaan hand in hand. De scholen staan op een kruispunt, de stelling van Dick Wijte die hij leent van Jacques Maritain. Lopen scholen de verkeerde wegen af of blijven zij dicht bij hun oorspronkelijke waarden en idealen? Deze keuze is in de praktijk niet gemakkelijk. Wijte vindt het belangrijk dat bestuurders en schoolleiders van katholieke scholen onderling een extra verbond hebben, zijn VKO, en hij is er voor dat dit in de nabije toekomst samen gebeurt met de Besturenraad, de organisatie van het protestants-christelijk onderwijs. Jean Wiertz, rector van het Eckartcollege in Eindhoven en het Pleincollege Nuenen, is zich bewust van Wijte’s kruispunt en vertelt in dit nummer dat hij het katholiek onderwijs beleeft als een antwoord op de crises. IB-er Judith Holtzer van de Sint Franciscus Jenaplanschool in Wolvega vertelt over de verbouwing van haar school en laat zien hoeveel moeite er is gedaan om er “een mooie plek voor kinderen” van te maken. Ton Roumen doet verslag van zijn gesprekken met leraren in Utrecht en Amsterdam. Het ging over hun ‘beroepsbepalende ervaringen’. Spreek de mensen en je begrijpt dat de katholieke school een mensenschool is. Dat ze om meer gaat dan een merknaam of een levensstijl leest u in Wat is er aan de hand met het katholiek onderwijs? Lees daarover ook in ons gesprek met dr. Piet Raes, die lange tijd stafmedewerker geweest is van de Vlaamse katholieke onderwijskoepel.

* The Fourth Way. The Inspiring Future for Educational Change, 2009 (met Dennis Shirley)